মধ্যপ্ৰাচ্যত যুদ্ধবিৰতিৰ পাছত পৰিস্থিতি কিছু স্বাভাৱিক হোৱাৰ আশা কৰা হৈছিল যদিও এতিয়া নতুন এক সমস্যাই উদ্বেগ বৃদ্ধি কৰিছে। হৰমুজ প্ৰণালীৰে জাহাজ চলাচল পুনৰ আৰম্ভ হ’লেও তেল পৰিবহণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় টেংকাৰৰ তীব্ৰ অভাৱ দেখা দিয়াত ভাৰা আকাশচুম্বী হৈ পৰিছে।
শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি, পাৰস্য উপসাগৰৰ পৰা ভাৰতলৈ কেঁচা তেল কঢ়িয়াই আনিবলৈ বুকিং কৰা এটা বৃহৎ টেংকাৰৰ ভাৰা সাধাৰণ হাৰৰ তুলনাত প্ৰায় ৯ গুণ অধিক নিৰ্ধাৰিত হৈছে। চলিত বৰ্ষৰ ভিতৰত এইটোৱেই আটাইতকৈ ব্যয়বহুল বুকিং বুলি জনোৱা হৈছে।
মাৰ্চ ২০২৬ত আমেৰিকা, ইজৰাইল আৰু ইৰানৰ মাজত উত্তেজনা বৃদ্ধি পোৱাৰ পাছত হৰমুজ অঞ্চলৰ জাহাজ চলাচল প্ৰায় ৯২ শতাংশ হ্ৰাস পাইছিল। বিশ্বৰ প্ৰায় ২০ শতাংশ কেঁচা তেল এই গুৰুত্বপূৰ্ণ সামুদ্ৰিক পথৰে পৰিবহণ কৰা হয়।
সেই সময়ত টেংকাৰ ভাৰা দৈনিক ৪.২৩ লাখ ডলাৰৰো অধিকলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। আনকি বহু বীমা কোম্পানীয়েও সুৰক্ষা কভাৰ প্ৰদান বন্ধ কৰি দিছিল।
জুন মাহত আমেৰিকা-ইৰান বুজাবুজিৰ পাছত পৰিস্থিতি কিছু উন্নত হ’লেও নতুন সমস্যা দেখা দিয়ে। তেল উপলব্ধ থাকিলেও তাক কঢ়িয়াই আনিবলৈ পৰ্যাপ্তসংখ্যক টেংকাৰ উপলব্ধ নহয়। উত্তেজনাৰ সময়ত বহু জাহাজ আন অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল আৰু সেয়া পুনৰ ঘূৰি আহিবলৈ সময় লাগিছে।
এই সংকটৰ মাজতে ভাৰত চৰকাৰে শক্তি সুৰক্ষা আৰু ভাৰতীয় নাবিকসকলৰ সুৰক্ষাক সৰ্বোচ্চ অগ্ৰাধিকাৰ দিছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহৰ সৈতে নিয়মীয়া যোগাযোগ বজাই ৰখাৰ লগতে বিকল্প উৎসৰ পৰাও তেল আমদানিৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছে।
ইতিমধ্যে ৯৪জন ভাৰতীয় নাবিক আৰু ৮.৬ লাখ মেট্ৰিক টন কেঁচা তেল বহন কৰা তিনিখন ভাৰতীয় জাহাজ ‘দেশ বৈভৱ’, ‘দেশ বিভোৰ’ আৰু ‘ছানমাৰ হেৰাল্ড’— নিৰাপদে হৰমুজ পথ অতিক্ৰম কৰিছে। বিদেশ মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি, আমেৰিকা-ইৰান চুক্তিৰ পাছত ভাৰতমুখী মুঠ ১১খন জাহাজে এই পথ সফলতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিছে।
সম্ভাৱ্য বিপদৰ কথা আগতীয়াকৈ উপলব্ধি কৰি ভাৰত ইতিমধ্যে তেল আমদানিৰ কৌশল সলনি কৰিছে। জুন ২০২৬ত ৰাছিয়াৰ পৰা ভাৰতলৈ দৈনিক ২৬ লাখ বেৰেল তেল আমদানি হৈছে, যি এতিয়ালৈকে সৰ্বোচ্চ। বৰ্তমান ভাৰতৰ মুঠ তেল আমদানিৰ প্ৰায় ৫৩.৫ শতাংশ অংশ ৰাছিয়াৰ পৰাই আহিছে।
ইয়াৰ উপৰিও উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ভেনিজুৱেলাৰ দৰে দেশৰ পৰাও তেল সংগ্ৰহ কৰি একক উৎসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা চলাইছে ভাৰত।
টেংকাৰৰ ভাৰা বহুগুণে বৃদ্ধি পালেও বিশ্ববজাৰত কেঁচা তেলৰ মূল্য কিছু হ্ৰাস পাইছে। বৰ্তমান ব্ৰেণ্ট ক্ৰুডৰ দাম প্ৰতি বেৰেলত প্ৰায় ৭৩ ডলাৰলৈ নামি আহিছে।
তথাপিও, জাহাজৰ অভাৱ অব্যাহত থাকিলে ভাৰতীয় তেল কোম্পানীসমূহৰ ব্যয় বৃদ্ধি হ’ব। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, যদি অহা কেইসপ্তাহমানৰ ভিতৰত টেংকাৰৰ যোগান স্বাভাৱিক হয়, তেন্তে আমদানি ব্যয় হ্ৰাস পাব, টকাৰ মূল্য শক্তিশালী হ’ব আৰু পেট্ৰ’ল-ডিজেলৰ মূল্যবৃদ্ধি নিয়ন্ত্ৰণতো সহায়ক হ’ব। কিন্তু তেতিয়ালৈকে তেল বজাৰত অনিশ্চয়তা অব্যাহত থকাৰ আশংকা আছে।
ডিজিটেল ডেস্ক, ২৫ জুন