সম্পাদকীয় : কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তা আৰু অসমীয়া ভাষা

বিশ্বৰ প্রযুক্তি জগতত এই সময়ত সবাতোকৈ বেছি আলোচনা হোৱা বিষয়টো হৈছে কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তা৷ চাটজিপিটি, গুগল জেমিনি, কো–পাইলট আদিৰ দৰে আহিলাসমূহে মাত্র কেইটামান বছৰৰ ভিতৰতে মানুহৰ কাম–কাজ, শিক্ষা, স্বাস্থ্য সেৱা, সংবাদ মাধ্যম আৰু সৃজনশীল শিল্পকলাকো প্রভাৱিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে৷

কিন্তু এই প্রযুক্তিগত বিপ্লৱৰ ঢৌৱে আহি অসমীয়া ভাষাক কেনেদৰে স্পর্শ কৰিছে এই কথাটোৱে অসমৰ বৌদ্ধিক মহলকএতিয়াও ভালদৰে আলোড়িত কৰিব পৰা নাই৷ এই বিষয়টো অকল প্রযুক্তিৰে নহয়, ই ভাষাৰ অস্তিত্ব আৰু প্রাসংগিকতাৰো প্রশ্ন৷

কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তাৰ আহিলাসমূহে কাম কৰিব পৰা ভাষাসমূহহে এই কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তাৰ যুগত প্রাসংগিক হৈ থাকিব৷ এই প্রযুক্তিৰ পৰিধিৰ বাহিৰত ৰৈ যোৱা ভাষাবোৰ ক্রমশঃ সীমিত হৈ পৰি কেৱল ঘৰুৱা বা আনুষ্ঠানিক ব্যৱহাৰতহে সীমাবদ্ধ হৈ থাকিব৷

এই দুয়োটাৰ মাজৰ ঠিক কোনটো ঠাইত অসমীয়া ভাষাৰ অৱস্থান, সেই কথাটো বিচাৰ কৰা এতিয়া অপৰিহার্য হৈ পৰিছে৷ বর্তমানৰ ‘এ আই’ আহিলাসমূহ মূলতঃ ইংৰাজী, চীনা, স্পেনিছ, ফৰাচী আৰু আৰবীৰ দৰে বৃহৎ ভাষাসমূহত ভালদৰে দক্ষ৷

হিন্দী, বাংলা, তামিল আৰু তেলুগুৰ দৰে ভাৰতীয় ভাষাসমূহতো ‘এ আই’ আহিলাৰ ব্যৱহাৰ ক্রমে বৃদ্ধি পাইছে৷ কিন্তু অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষেত্রত এই দিশটো সন্তোষজনক হয়৷ ‘এ আই’ আহিলাসমূহৰ প্রশিক্ষণৰ বাবে বিপুল পৰিমাণৰ ডিজিটেল তথ্যৰ প্রয়োজন হয়৷ বাতৰিকাকত, কিতাপ, ৱেবছাহট, গৱেষণা–পত্র আৰু সামাজিক মাধ্যমৰ লেখা এই দিশৰ উল্লেখযোগ্য সমল ভাণ্ডাৰ৷

অসমীয়া ভাষাত ডিজিটেল তথ্যৰ পৰিমাণ তুলনামূলকভাৱে অতি কম৷ উইকিপিডিয়াত অসমীয়া ভাষাৰ প্রবন্ধৰ সংখ্যা বাংলা বা হিন্দীৰ তুলনাত নগণ্য৷ অসমীয়া সাহিত্যৰ ডিজিটাহজেচনৰ অৱস্থাও বৰ দুর্বল৷ বহু গুৰুত্বপূর্ণ অসমীয়া গ্রন্থ এতিয়াও কেৱল ছপা ৰূপতহে উপলব্ধ৷

ফলত ‘এ আই’ আহিলাসমূহে অসমীয়া ভাষা শিকিবলৈ পর্যাপ্ত তথ্য নাপায়৷ কিন্তু এই কাম সমাধা কৰিবলৈ চৰকাৰ আৰু অগ্রণী শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ আগবাঢ়ি আহিব লাগিব৷ শিক্ষাৰ ক্ষেত্রত কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তাৰ সম্ভাৱনা অপৰিসীম৷ অসমীয়া মাধ্যমৰ ছাত্র–ছাত্রীসকলৰ বাবে ‘এ–আই’ চালিত শিক্ষণ আহিলা প্রস্তুত কৰিব পাৰিলে শিক্ষাৰ মান উন্নত হ’ব৷

গণিত, বিজ্ঞান বা সমাজ বিজ্ঞানৰ জটিল বিষয়সমূহ অসমীয়া ভাষাত সহজে বুজাই দিব পৰা ‘এ আই’ আহিলাই ছাত্র–ছাত্রীসকলৰ শিক্ষাৰ সুযোগ সম্প্রসাৰিত কৰিব পাৰে৷ সংবাদ মাধ্যম আৰু সৃজনশীল লেখাৰ ক্ষেত্রতো ‘এ আই’ এক সহায়ক আহিলা হ’ব পাৰে৷ সংবাদ অনুবাদ, তথ্য সংকলন আৰু প্রাথমিক প্রতিবেদন প্রস্তুত কৰাত ‘এ আই’ৰ ব্যৱহাৰে সংবাদকর্মীসকলৰ কাম সহজ কৰি তুলিব পাৰে৷

চৰকাৰী সেৱাসমূহত অসমীয়া ভাষাত ‘এ আই’ চালিত শ্বেটবট আৰু ভইচ এছিছটেণ্টৰ ব্যৱহাৰে সাধাৰণ নাগৰিকৰ বাবে চৰকাৰী সেৱা গ্রহণ সহজ কৰিব পাৰে৷ এই সুযোগবোৰৰ সমান্তৰালকৈ থকা সংকটসমূহকো উপেক্ষা কৰিব নোৱাৰি৷ প্রথম সংকটটো হৈছে ভাষাগত বিশুদ্ধতাৰ প্রশ্ন৷ ‘এ আই’ আহিলাসমূহে প্রশিক্ষণ তথ্যৰ ভিত্তিত ভাষা শিকে৷ যদি সেই মূল তথ্যত ভুল বা অশুদ্ধ অসমীয়া থাকে, তেন্তে ‘এ আই’য়েও সেই ভুলেই শিকিব আৰু প্রচাৰ কৰিব৷

ইতিমধ্যে সামাজিক মাধ্যমবোৰত অসমীয়া ভাষাৰ ব্যৱহাৰত বানান, ব্যাকৰণ আৰু শব্দ চয়নত উল্লেখযোগ্য অৱনতি দেখা গৈছে৷ এই অশুদ্ধ ভাষাৰ ওপৰতে ‘এ আই’–এ কাম কৰিবলগীয়া হ’লে ভাষাৰ মান আৰু অৱনতি হোৱাৰ আশংকা ৰৈ যায়৷

দ্বিতীয় সংকটটি হৈছে সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ প্রশ্ন৷ ‘এ আই’ আহিলাসমূহ মূলতঃ পশ্চিমীয়া বা বৃহৎ ভাষাগত দৃষ্টিভংগীৰে নির্মিত৷ এই আহিলাসমূহে অসমীয়া সমাজৰ সূক্ষ্ম সাংস্কৃতিক ইংগিত, লোককথা, থলুৱা জ্ঞান আৰু ঐতিহ্যক সঠিকভাৱে প্রতিনিধিত্ব কৰিব পাৰিব নে নোৱাৰিব সেইটো এক গুৰুত্বপূর্ণ প্রশ্ন৷

এই পৰিস্থিতিত অসমীয়া ভাষাক প্রাসংগিক কৰি ৰাখিবলৈ চৰকাৰী পর্যায়ত কিছু সুনির্দিষ্ট পদক্ষেপ গ্রহণ কৰা অত্যাৱশ্যকীয়৷ অসম চৰকাৰে এক বৃহৎ অসমীয়া ডিজিটেল কর্পাছ নির্মাণৰ আঁচনি হাতত ল’ব লাগে৷ হয়াত অসমীয়া সাহিত্য, বাতৰিকাকতৰ আর্কাইভ, চৰকাৰী নথি–পত্র আৰু শিক্ষামূলক সামগ্রী অন্তর্ভুক্ত কৰিব লাগে৷

এই তথ্যভাণ্ডাৰক মুকলি উৎসত পাব পৰা ব্যৱস্থা কৰিলে গৱেষক আৰু প্রযুক্তিবিদসকলে অসমীয়া ‘এ আই’ আহিলা নির্মাণত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিব৷ গুৱাহাটী, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্রুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৰে প্রতিষ্ঠানসমূহত অসমীয়া ভাষাৰ নেচাৰেল লেংগুৱেজ প্রচেছিং গৱেষণাৰ বাবে বিশেষ পুঁজি আবণ্টন কৰিব লাগে৷

অসমীয়া ভাষা চিনাক্তকৰণ, যান্ত্রিক অনুবাদ, পাঠ ৰচনা আদি ক্ষেত্রবোৰত গৱেষণা ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ ছাত্রবৃত্তি আৰু গৱেষণা অনুদানৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে৷ এটা কথা ঠিক যে খুব কম দিনৰ ভিতৰতে ‘এ আই’–এ শিক্ষা আৰু চাকৰি জগতৰ ভাল অংশ অধিকাৰ কৰিব৷

এই কথাটোলৈ লক্ষ্য ৰাখি বিদ্যালয়সমূহত ‘এ আই’ সাক্ষৰতাক পাঠ্যক্রমৰ অংশ কৰিব লাগে৷ ছাত্র–ছাত্রীসকলে অসমীয়া ভাষাত ‘এ আই’ আহিলাৰ ব্যৱহাৰ শিকিলে তেওঁলোক ভৱিষ্যতৰ প্রযুক্তিগত পৰিৱেশৰ বাবে সক্ষম হৈ উঠিব৷

লগতে এই প্রক্রিয়াত তেওঁলোক নিজে অসমীয়া ডিজিটেল তথ্যভাণ্ডাৰ সমৃদ্ধ কৰাৰ অংশীদাৰ হ’ব পাৰিব৷ অসমীয়া ভাষাত ‘এ আই’ আহিলা নির্মাণ কৰা স্থানীয় প্রযুক্তি প্রতিষ্ঠান আৰু উদ্যোগসমূহক কৰ ৰেহাই, অনুদান আৰু বজাৰ সুবিধা প্রদান কৰিব লাগে৷

ইয়াৰ ফলত অসমত এক স্থানীয় ‘এ আই’ পৰিস্থিতিতন্ত্র গঢ়ি উঠিব পাৰে৷ কৃত্রিম বুদ্ধিমত্তাৰ এই যুগত অসমীয়া ভাষাৰ ভৱিষ্যৎ নির্ভৰ কৰিব এহ মুহূর্তত লোৱা সিদ্ধান্তসমূহৰ ওপৰত৷ প্রযুক্তিৰ সোঁত ৰোধ কৰাটো সম্ভৱ নহয়, কিন্তু সেই সোঁতৰ লগত অসমীয়া ভাষাক কেনেকৈ আগবঢ়াই নিব পৰা যাব তাক নির্ধাৰণ কৰাটো সম্পূর্ণৰূপে সম্ভৱ৷

এই সময়ত ‘এ আই’ প্রসংগত চৰকাৰী পর্যায়ত সুনির্দিষ্ট নীতি গ্রহণ কৰাৰ কথাটো চৰকাৰে গুৰুত্বসহকাৰে বিবেচনা কৰিব বুলি আশা কৰা যায়৷