সম্পাদকীয় : নিষিদ্ধ ছ’চিয়েল মিডিয়া

সাম্প্রতিক সময়ত ছ’চিয়েল মিডিয়া নিষিদ্ধ হ’লে কি ধৰণৰ এক পৰিৱেশ সৃষ্টি হ’ব কল্পনা কৰকচোন৷ ছ’চিয়েল মিডিয়া, ইণ্টাৰনেট নহ’লে যেন আমাৰ জীৱনেহ অচল৷ বহু সময়ত মনতে ভাবোঁ– মানুহে ছ’চিয়েল মিডিয়াক নিয়ন্ত্রণ কৰিছে নে ছ’চিয়েল মিডিয়াই মানুহক নিয়ন্ত্রণ কৰিছে৷

কিন্তু এনে এক সময়তেই অষ্ট্রেলিয়াত ১৬ বছৰ অনূর্ধ্বৰ ল’ৰা–ছোৱালীৰ বাবে নিষিদ্ধ কৰা হৈছে ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফর্ম৷ ফেচবুক, ইনষ্টাগ্রাম, টিকটক, ইউটিডব, এক্স, স্নেপশ্বাটকে ধৰি প্রায় ১০টা জনপ্রিয় প্লেটফর্মৰ ক্ষেত্রত প্রযোজ্য হৈছে এই নির্দেশনা৷

সংবাদ সংস্থা ৰয়টাৰে প্রকাশ কৰা মতে, ইতিমধ্যে ১৬ বছৰ অনূর্ধ্বৰ ১০ লাখ একাউণ্ট চিনাক্ত কৰি সংশ্লিষ্ট সংস্থাই ব্লক কৰিছে৷ চৰকাৰী গাইডলাইনত উল্লেখ আছে যে ১৬ বছৰৰ তলৰ লোকে একাউণ্ট খুুলিলে তাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাটো সংশ্লিষ্ট কোম্পানীবোৰৰ দায়িত্ব৷

তেওঁলোকে আইন ভংগ কৰিলে ৩৩ মিলিয়ন ডলাৰ পর্যন্ত জৰিমনা বিহা হ’ব বুলিও উল্লেখ কৰে৷ যদিও কোম্পানীসমূহে এই সিদ্ধান্তক সমর্থন কৰা নাই, তথাপি অভিভাৱকসকলে এই পদক্ষেপক সমর্থন জনাইছে৷ অষ্ট্রেলিয়াৰ প্রধানমন্ত্রী এণ্টনি আলবানিজে কয়– ‘কোম্পানীসমূহে যুৱ ব্যৱহাৰকাৰীসকলক্ সুৰক্ষা প্রদান কৰাত ব্যর্থ হৈছে৷ যাৰ বাবে আমি এই কঠোৰ পদক্ষেপ গ্রহণ কৰিছোঁ৷ আমি লোৱা এই সিদ্ধান্ত পিতৃ–মাতৃৰ বাবে৷ কাৰণ ছ’চিয়েল মিডিয়াই শিশুক যথেষ্ট পৰিমাণে ক্ষতি কৰিছে৷ যাৰ বাবে আমি এই সিদ্ধান্ত ল’বলৈ বাধ্য৷ দেশখনত ১৬ বছৰ তলৰ শিশুৱে যাতে ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে, তাৰ দায়িত্ব কোম্পানীসমূহে ল’ব লাগিব৷ এই দায়িত্ব অভিভাৱকসকলৰ ওপৰত ন্যস্ত কৰা নহ’ব৷ ইয়াৰ বাবে অভিভাৱকসকলক কোনো ধৰণৰ শাস্তি প্রদান কৰা নহ’ব৷’

ইতিমধ্যে অষ্ট্রেলিয়াৰ ষ্টাৰ কিডছে অনুগামীসকলক একাউণ্ট নিষিদ্ধ হোৱাৰ পূর্বেই বিদায় জনায়৷ এই পদক্ষেপক বহুকেইখন দেশেও সমর্থন জনাইছে৷ ব্যক্তিগতভাৱে অনুভৱ কৰোঁ যে ভাৰততো এনে এখন আইন প্রণয়ন হোৱাটো অতিকৈ প্রয়োজন৷ আজিকালি ছ’চিয়েল মিডিয়াত বহু সময়স্ক্রল কৰিলে বহু ধৰণৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়৷ বিশেষকৈ শিশুৰ মানসিক স্বাস্থ্যৰ ওপৰত বহুখিনি নেতিবাচক প্রভাৱ পৰে৷

ছ’চিয়েল মিডিয়া শিশুৰ বিকাশশীল মগজুৰ বাবে অত্যধিক ক্ষতিকাৰক৷ গৱেষকসকলে ধাৰাবাহিকভাৱে সকীয়াই আহিছে যে ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ নিচাই শিশুৰ উদ্বেগ, হতাশা, আত্মবিশ্বাসৰ অভাৱ, টোপনিৰ সমস্যা বৃদ্ধি কৰে৷

ছ’চিয়েল মিডিয়াত দেখি থকা নিখুঁত জীৱনৰ ভিডিঅ’বোৰে বহু শিশুক হতাশ আৰু নিৰাশ কৰে৷ কাৰণ তেওঁলোকে আনক দেখি নিজলৈ বিচাৰে৷ সেইখিনি পৰিয়ালৰ লোকে দিব নোৱাৰিলেই সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়৷

ইয়াৰ উপৰি অন্তহীন স্ক্রলিং কৰিলে শিশুৰ মনোযোগ ক্ষমতা হ্রাস হয়৷ এই সমস্যাবোৰৰ পৰা শিশুক উদ্ধাৰ কৰাৰ বাবেই অষ্ট্রেলিয়াত কঠোৰ সিদ্ধান্ত লোৱা দেখা গৈছে৷ ছ’চিয়েল মিডিয়া নিষিদ্ধ হোৱাৰ পিছতে শিশুৰ টোপনি, একাগ্রতা, সৃষ্টিশীলতা বৃদ্ধি পাব৷ প্লেটফর্মসমূহৰ পৰা শিশুসকল আঁতৰত থাকিলে ম’বাইলৰ প্রতি ধাউতি হ্রাস হ’ব, পঢ়া–শুনা, খেলা–ধূলা, শিল্পকমর্ত অধিক গুৰুত্ব দিব৷

বাস্তৱত বন্বুূ–বান্ধৱ, পৰিয়ালৰ সৈতে অধিক সময় অতিবাহিত কৰিব৷ ভাৰতত বর্তমান শিশুক ম’বাইল ফোন হাতত নিদিলে কোনো কামেই শান্তিৰে অভিভাৱকে কৰিব নোৱাৰে৷ ম’বাইল অবিহনে তেওঁঁলোকক খুৱাবও নোৱাৰে৷ এনে এক পৰিস্থিতি উদ্ভৱ হোৱাৰ মূলতেই হ’ল–দায়বদ্ধহীনতা৷

ভাৰতবর্ষত প্রায় ৪৯১ মিলিয়ন লোকে ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰে৷ ২০২৯ বর্ষত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ১.৩ বিলিয়ন হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে৷ ভাৰতবর্ষত হোৱাটছএপত ৮০.৮ শতাংশ, ইনষ্টাগ্রামত ৭৭.৯ শতাংশ, ফেচবুকৰ দৰে এপ ৬৭.৪ শতাংশ লোকে ব্যৱহাৰ কৰে৷

এই ব্যৱহাৰকাৰীসকলৰ্ বসয় ১৮ বছৰতকৈ অধিক বুলি উল্লেখ থাকিলেও ১৮ বছৰ তলৰ শিশুৱেও এই ছ’চিয়েল মিডিয়া এপসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা বহু সময়ত দেখা যায়৷ যিহেতু ছ’চিয়েল মিডিয়া এপ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ বয়সৰ কোনো ধৰণৰ প্রমাণ–পত্রৰ প্রয়োজন নাথাকে৷ সেয়ে ভাৰতত ১৮ বছৰৰ তলৰ কিশোৰ–কিশোৰীয়ে যাতে ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে, তাৰ বাবেও এক ব্যৱস্থা গ্রহণ কৰিব লাগে৷

কাৰণ বহু শিশুৱে ১৮ বছৰ নোহোৱাকৈ ১৮ বছৰ বুলি উল্লেখ কৰি ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰে৷ এইক্ষেত্রত পৰিয়ালৰ লোকো বহু ক্ষেত্রত সচেতন নহয়৷ সেয়ে সময় থাকোঁতেই অষ্ট্রেলিয়াৰ দৰে ভাৰততো ছ’চিয়েল মিডিয়া ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্রত কিছু নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা উচিত৷